آپنه خواب چیست و چه زمانی باید برای تست خواب مراجعه کرد؟
آپنه خواب چیست؟
در طول زمان خواب به قطع تنفس که بیش از 10 ثانیه طول بکشد آپنه خواب میگویند.
آپنه خواب اختلالی است که در آن تنفس فرد هنگام خواب بهطور مکرر قطع میشود یا کاهش پیدا میکند. این اختلال ممکن است باعث خروپف، بیدار شدن با احساس خفگی و خوابآلودگی در طول روز شود.
اگر این علائم را تجربه میکنید، پزشک ممکن است برای بررسی علت آنها انجام تست خواب را توصیه کند. آشنایی با علائم آپنه خواب و زمان مناسب مراجعه میتواند به تشخیص زودتر این اختلال کمک کند.
در نوع انسدادی، راه عبور هوا هنگام خواب بارها تنگ یا بسته میشود. در نتیجه، تنفس برای مدتی مختل میشود و سپس دوباره برقرار میشود.
این اتفاق ممکن است بارها در طول شب تکرار شود و باعث شود خواب فرد کیفیت مطلوبی نداشته باشد.
نوع دیگری از آپنه، آپنه مرکزی است که علت آن با نحوه کنترل تنفس توسط مغز ارتباط دارد.
به همین دلیل تشخیص نوع آپنه اهمیت دارد.
مهمترین علائم آپنه خواب چیست؟
بعضی علائم هنگام خواب اتفاق میافتند و ممکن است خود فرد متوجه آنها نشود.
خروپف بلند و مداوم
خروپف یکی از علائم رایج است، اما هر فردی که خروپف میکند آپنه خواب ندارد.
اگر خروپف با قطع تنفس یا احساس خفگی همراه باشد، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
قطع تنفس هنگام خواب
ممکن است همسر یا اعضای خانواده متوجه شوند که تنفس فرد برای چند لحظه قطع میشود و سپس با خرخر یا نفس عمیق دوباره شروع میشود.
این علامت میتواند دلیل مهمی برای بررسی آپنه باشد.
احساس خفگی یا نفسنفس زدن هنگام خواب
بعضی افراد با احساس کمبود هوا یا خفگی از خواب بیدار میشوند.
خوابآلودگی در طول روز
اگر در طول روز دائماً خوابآلود هستید یا هنگام نشستن، مطالعه، تماشای تلویزیون یا حتی رانندگی احساس میکنید به خواب میروید، باید علت این خوابآلودگی بررسی شود.
سردرد صبحگاهی و خشکی دهان
این علائم در بعضی افراد مبتلا به اختلالات تنفسی هنگام خواب دیده میشوند، هرچند بهتنهایی برای تشخیص آپنه کافی نیستند.
چه عواملی احتمال آپنه خواب را بیشتر میکنند؟
عوامل مختلفی میتوانند احتمال آپنه انسدادی خواب را افزایش دهند.
از جمله:
- اضافهوزن یا چاقی
- افزایش سن
- برخی ویژگیهای ساختار صورت و راه هوایی
- بزرگی لوزهها
- سابقه خانوادگی
- بعضی بیماریهای زمینهای
- مصرف الکل
- سیگار کشیدن
داشتن یکی از این عوامل به معنی ابتلا به آپنه خواب نیست، اما میتواند در ارزیابی پزشک اهمیت داشته باشد.
چه زمانی باید برای تست خواب مراجعه کنیم؟
اگر چند علامت مرتبط با آپنه خواب دارید، بهتر است موضوع را با پزشک مطرح کنید.
بهخصوص اگر موارد زیر را تجربه میکنید:
- خروپف شدید و مداوم
- قطع تنفس مشاهدهشده هنگام خواب
- بیدار شدن با احساس خفگی
- خوابآلودگی شدید روزانه
- خستگی مداوم با وجود خواب کافی
- بیدار شدنهای مکرر در طول شب
- خشکی دهان یا سردرد صبحگاهی همراه با سایر علائم
- فشار خون بالا همراه با علائم مشکوک به آپنه خواب
وجود این علائم به معنی تشخیص قطعی آپنه نیست، اما میتواند دلیل مناسبی برای ارزیابی بیشتر باشد.
در صورت تشخیص پزشک، میتوانید برای آشنایی با روشهای بررسی این اختلال، صفحه انواع تست خواب در کلینیک خواب عرفان را مطالعه کنید.
آیا برای تشخیص آپنه خواب حتماً باید تست خواب انجام شود؟
تشخیص آپنه خواب نباید فقط بر اساس خروپف یا علائم ظاهری انجام شود.
پزشک با بررسی علائم، سابقه پزشکی و شرایط فرد تصمیم میگیرد آیا تست خواب لازم است یا خیر.
تست خواب میتواند اطلاعات عینی درباره تنفس و وضعیت بدن هنگام خواب فراهم کند.
چه تستی برای آپنه خواب انجام میشود؟
بسته به شرایط فرد، پزشک ممکن است یکی از روشهای بررسی خواب را توصیه کند.
پلیسومنوگرافی
پلیسومنوگرافی یا PSG یک بررسی جامع خواب است که علاوه بر تنفس، اطلاعاتی مانند فعالیت مغز، حرکات چشم، حرکات عضلات، ضربان قلب و اکسیژن خون را نیز ثبت میکند.
برای آشنایی با نحوه انجام این بررسی و کاربردهای آن، صفحه تست خواب پلیسومنوگرافی را مطالعه کنید.
پلیگرافی
پلیگرافی بیشتر روی تنفس و شاخصهای مرتبط با آپنه خواب تمرکز دارد و در بعضی بزرگسالان با احتمال بالای آپنه انسدادی میتواند گزینه مناسبی باشد.
برای آشنایی با این روش میتوانید صفحه تست خواب پلیگرافی را مطالعه کنید.
آیا تست خواب در منزل هم ممکن است؟
در بعضی بزرگسالان با شرایط مناسب، تست تنفسی خواب میتواند با تجهیزات قابلحمل در منزل انجام شود.
یکی از روشهایی که ممکن است برای بررسی تنفس هنگام خواب استفاده شود، پلیگرافی خواب است.
اما تست خانگی برای همه افراد مناسب نیست.
اگر نتیجه تست خانگی منفی یا نامشخص باشد ولی علائم همچنان احتمال آپنه خواب را مطرح کنند، ممکن است پزشک انجام پلیسومنوگرافی را توصیه کند.
اگر فقط خروپف دارم، تست خواب لازم است؟
خروپف بهتنهایی لزوماً به معنی آپنه خواب نیست.
اما اگر خروپف شدید و مداوم باشد یا همراه با قطع تنفس، احساس خفگی یا خوابآلودگی روزانه باشد، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود.
اگر آپنه خواب تشخیص داده شود چه اتفاقی میافتد؟
درمان به نوع و شدت آپنه و شرایط فرد بستگی دارد.
در آپنه انسدادی خواب، درمان ممکن است شامل دستگاه فشار مثبت مانند CPAP یا APAP، تغییرات سبک زندگی یا روشهای درمانی دیگر باشد.
اگر پزشک استفاده از دستگاه کمکتنفسی را توصیه کند، آشنایی با خدمات دستگاههای سیپپ و بایپپ میتواند برای شناخت مراحل شروع درمان و پیگیری آن مفید باشد.
پزشک بر اساس شرایط بیمار مسیر مناسب را مشخص میکند.
ارتباط تست خواب با دستگاه CPAP چیست؟
اگر در تست خواب آپنه انسدادی تشخیص داده شود و پزشک درمان با CPAP یا نوع دیگری از دستگاههای فشار مثبت را مناسب بداند، ممکن است مرحله بعدی تعیین فشار مناسب دستگاه باشد.
در بعضی بیماران برای این کار تست خواب تیتراسیون انجام میشود.
تیتراسیون با تست تشخیصی اولیه تفاوت دارد و هدف آن کمک به تعیین فشار مناسب برای درمان است.
آیا هر کسی که آپنه دارد باید CPAP استفاده کند؟
نه لزوماً.
نوع درمان بر اساس شدت بیماری، علائم، شرایط پزشکی و نتیجه بررسیها تعیین میشود.
برای بعضی بیماران CPAP یا APAP مناسب است و در شرایط خاص ممکن است نوع دیگری از درمان مطرح شود.
چه زمانی مراجعه را به تأخیر نیندازیم؟
اگر قطع تنفس واضح، خوابآلودگی شدید روزانه یا احساس خفگی مکرر هنگام خواب دارید، بهتر است ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید.
همچنین اگر خوابآلودگی شدید دارید، بهخصوص هنگام رانندگی، تا زمان ارزیابی و کنترل این مشکل از رانندگی خودداری کنید و با پزشک مشورت کنید.
جمعبندی
آپنه خواب اختلالی است که میتواند باعث اختلال در تنفس و کاهش کیفیت خواب شود.
خروپف شدید، قطع تنفس، احساس خفگی هنگام خواب و خوابآلودگی روزانه از علائمی هستند که میتوانند نیاز به بررسی بیشتر را مطرح کنند.
تشخیص فقط بر اساس علائم انجام نمیشود و در صورت نیاز، پزشک تست خواب مناسب را انتخاب میکند.
اگر آپنه تشخیص داده شود، درمان بر اساس شرایط فرد انتخاب میشود و در صورت استفاده از دستگاه فشار مثبت، ممکن است تیتراسیون برای تعیین فشار مناسب نیز انجام شود.
سوالات متداول
۱. از کجا بفهمیم آپنه خواب داریم؟
خروپف شدید، قطع تنفس هنگام خواب، بیدار شدن با احساس خفگی و خوابآلودگی روزانه از علائم احتمالی آپنه خواب هستند. بااینحال، تشخیص قطعی تنها بر اساس علائم امکانپذیر نیست و ممکن است پزشک انجام تست خواب را توصیه کند.
۲. آیا هر کسی که خروپف میکند آپنه خواب دارد؟
خیر. خروپف همیشه نشانه آپنه خواب نیست. اما اگر با قطع تنفس، احساس خفگی یا خوابآلودگی شدید روزانه همراه باشد، بهتر است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید.
۳. برای تشخیص آپنه خواب چه آزمایشی لازم است؟
بسته به شرایط بیمار، پزشک ممکن است تست خواب پلیسومنوگرافی یا پلیگرافی را تجویز کند. انتخاب روش مناسب به علائم، سابقه پزشکی و احتمال ابتلا به اختلالات مختلف خواب بستگی دارد.
۴. آیا تست آپنه خواب را میتوان در منزل انجام داد؟
بله. در برخی بزرگسالان، امکان بررسی آپنه انسدادی خواب با تجهیزات قابلحمل در منزل وجود دارد. البته تست خانگی برای همه مناسب نیست و پزشک باید درباره روش مناسب تصمیم بگیرد.
۵. اگر نتیجه تست خواب طبیعی باشد، یعنی آپنه خواب نداریم؟
لزوماً خیر. اگر نتیجه تست خواب خانگی منفی یا نامشخص باشد، اما همچنان علائم مشکوک وجود داشته باشند، ممکن است پزشک انجام تست جامع خواب یا پلیسومنوگرافی را توصیه کند.
۶. آیا آپنه خواب خطرناک است؟
آپنه خواب درماننشده، بهویژه در موارد شدید، ممکن است با مشکلاتی مانند خوابآلودگی روزانه، افزایش خطر حوادث رانندگی و برخی مشکلات قلبیعروقی همراه باشد. تشخیص و درمان مناسب به کاهش عوارض احتمالی کمک میکند.
۷. آیا تمام بیماران مبتلا به آپنه خواب باید از دستگاه سیپپ استفاده کنند؟
خیر. درمان به نوع و شدت آپنه و شرایط بیمار بستگی دارد. ممکن است پزشک استفاده از دستگاه سیپپ، تغییر سبک زندگی یا روشهای درمانی دیگری را توصیه کند. در صورت نیاز به دستگاه، ممکن است برای تعیین فشار مناسب، تست تیتراسیون انجام شود.
